Betekenisvol leren en de Bildung scheurkalender 2017


Het is nu voor het tweede jaar dat de Bildung scheurkalender wordt uitgegeven. 365 mensen die bij het onderwijs betrokken zijn schreven aan de hand van een door hen persoonlijk gekozen citaat een beschouwing over een onderwerp dat met vorming en onderwijs te maken heeft. Dit jaar ben ik gevraagd om een bijdrage te leveren. Dat heb ik met plezier gedaan. Mijn bijdrage staat op 13 februari, een datum met veel betekenis voor mij. Het is namelijk de geboortedag van mijn vader, die in zijn werkzaam leven bedrijfsopleider was en veel te maken had met leren en toepassen. Het door mij gebruikte citaat is van John Dewey.

“Het kind benadert het boek zonder intellectuele honger, zonder alertheid, zonder een onderzoekende houding, en het gevolg daarvan is iets wat betreurenswaardig veel voorkomt: zo’n abjecte afhankelijkheid van boeken dat die kracht van het denken en onderzoeken verzwakt en in ernstige mate fnuikt.”   John Dewey (1859-1952)

Honderd jaar geleden schreef John Dewey dat het kweken van een passieve houding bij kinderen fataal kan zijn voor een democratie. Democratieën zijn gebaat bij alerte en actieve burgers. Burgers die ideeën van anderen niet voor zoete koek aannemen, die de discussie en de dialoog aan kunnen gaan. Het onderwijs dat deze burgers moet voortbrengen sluit aan bij wat in de wereld gebeurt door het klaslokaal een verlengstuk van de wereld te maken. Dat onderwijs beperkt leren niet tot enkel verwerken wat in de methodeboeken staat.

Bepaalde conceptuele basiskennis met behulp van leerboeken verinnerlijken, automatiseren en goed in het langetermijngeheugen opslaan is uiteraard belangrijk voor leren. Verdiepend en onderzoekend leren kan een kind echter niet alleen vanuit methodeboeken doen. Samen met anderen vragen stellen, verwonderd op zoek gaan naar antwoorden, iets vinden van de antwoorden en wat je weet weer verwerken in iets tastbaars, iets dat je maakt. Dat levert energie, betrokkenheid en ‘in de wereld komen’ op. Dan komt diep en actief leren tot stand. Betekenisvol leren dat gepaard gaat met eigenaarschap en een actieve houding naar de wereld toe. Dat is volgens mij wat Dewey zeggen wil.

Over de auteur

Harrie van de Ven (1958, Helmond) is zijn loopbaan lang werkzaam in het onderwijs. Hij startte ooit als leraar op de basisschool. Harrie studeerde Pedagogiek en Onderwijskunde. Na een periode in de basisschool werkte hij ondermeer als procesmanager Weer Samen Naar School, Consultant en Trainer, directeur Magistrum, directeur Fontys Hogeschool Kind en Educatie, waarin ondermeer de 5 Fontyspabo’s zijn ondergebracht. Sinds september 2015 werkt Harrie weer in het basisonderwijs als bestuursvoorzitter van Optimus Primair Onderwijs. Circa elke twee weken is de nieuwe blogpost ook te volgen op Twitter.

Deel dit artikel