De leerling centraal én de leraar centraal.


Motivatie, betrokkenheid en de stem van de leerling, zijn drie pijlers van leerlinggericht onderwijs. Zonder motivatie is er geen aanzet tot leren, zonder betrokkenheid is geen echte leerweg mogelijk en zonder de stem van de lerende zelf kan er moeilijk sprake zijn van authentiek leren.

De leerling centraal stellen wordt soms verwisseld met je oren laten hangen naar de leerling of gezien als een praktijk waarin de leraar er niet meer toe doet. Het tegenovergestelde is waar. Het kunnen identificeren en omgaan met een grote diversiteit aan sociale achtergronden en talenten van leerlingen door differentiatie en personalisering is alleen mogelijk wanneer hun leraren goed toegerust zijn en zelfbewust onderzoeks- en ervaringsgegevens toepassen in hun praktijk. Om leerlinggericht te kunnen werken hebben leraren dezelfde ervaringen en condities nodig als die zij volgens onderzoek moeten scheppen voor hun leerlingen. Leraren willen zich competent voelen, willen zelf sturing geven aan hun praktijk en hun ontwikkeling en ze willen graag verbondenheid ervaren in hun werkomgeving. Leraren hebben zelfregulerings-vaardigheden nodig om focus te houden op datgene waar het in hun werk echt om gaat. En ze hebben een ondersteunende, uitdagende en veilige omgeving nodig. In het kort komt het er op neer dat om onderwijs te kunnen maken waarin de leerling centraal staat een schoolcultuur nodig is die ook de leraar centraal stelt.  Is zo’n cultuur niet in zicht  dan kun je denk ik onderwijs waarin de leerling centraal staat wel vergeten. Het ligt dan voor de hand dat leraren uit een soort zelfbescherming neigen naar enkel aanbodgerichte c.q. leerstofgerichte aanpakken.

Willen we onderwijs realiseren waarin leerlingen gemotiveerd zijn om te leren, waarin hun stem gehoord wordt en waarin ze hun capaciteiten maximaal kunnen realiseren, dan is een rijke leeromgeving nodig, voor de leerling en voor de leraar. Dit zullen beleidsmakers en bestuurders zich steeds moeten realiseren. Enkel afrekenen op resultaten van gestandaardiseerde tests en schoolrankings werkt daarentegen verlammend.

Leraar zijn is een prachtig en creatief beroep. En als de school voor leerlingen en hun leraren een echte leergemeenschap is waarin iedereen nieuwe kennis en inzichten kan ontwikkelen door oefenen, experimenteren, ontdekken en onderzoeken, dan kan de leerling-gerichte leraar zijn werk doen: de leerlingen helpen ontwikkelen tot volwassenen die later het stokje succesvol overnemen van de huidige generatie.

Geïnspireerd door: Toshalis, E., & Nakkula, M.J. (2012). Motivation, engagement, & student voice. Boston, MA: Jobs for the Future. Retrieved from http://www.studentsatthecenter.org/sites/scl.dl-dev.com/files/Motivation%20Engagement%20Student%20Voice_0.pdf
*onder leerling versta ik ook studenten, leerders, iedereen die leert.

Over de auteur

Harrie van de Ven (1958, Helmond) is zijn loopbaan lang werkzaam in het onderwijs. Hij startte ooit als leraar op de basisschool. Harrie studeerde Pedagogiek en Onderwijskunde. Na een periode in de basisschool werkte hij ondermeer als procesmanager Weer Samen Naar School, Consultant en Trainer, directeur Magistrum, directeur Fontys Hogeschool Kind en Educatie, waarin ondermeer de 5 Fontyspabo’s zijn ondergebracht. Sinds september 2015 werkt Harrie weer in het basisonderwijs als bestuursvoorzitter van Optimus Primair Onderwijs. Circa elke twee weken is de nieuwe blogpost ook te volgen op Twitter.

Deel dit artikel