Finland én Nederland: Ability is the consequence, not the cause of what happens in classroom.’


Recentelijk maakte ik deel uit van een delegatie van de PO Raad en het ministerie van OC&W die een bezoek bracht aan Finland. In de steden Oulu en Turku hebben we gekeken naar het nieuwe curriculum van de lerarenopleidingen en het nieuwe ‘phenomenon-based’ curriculum voor het funderend onderwijs. Finland wil in het funderend onderwijs intensiever stilstaan bij fenomenen uit de omgeving waarin het kind opgroeit. Zo leren kinderen bijvoorbeeld in het noorden van het land hun fiets of sneeuwscooter onderhouden. Critici voorspellen dat daarmee het hoogwaardig Fins onderwijs de bietenbrug opgaat. De Finnen inschattend denk ik dat dat wel mee zal vallen.

Ook hebben we ons verdiept in de wijze waarop het opleidingsprogramma van aanstaande leraren door vertaald wordt in de opleidingsscholen. Ik heb opleidingsscholen gezien waar 30 studenten tegelijk hun werkplekleren kunnen vormgeven. Ik heb met veel leraren en studenten kunnen spreken. En ja, het niveau wat je aantreft is aan de maat. De kennis van de Finse leraren (en studenten) op het vlak van leerpsychologie, didactiek en pedagogie is hoogwaardig. Het meest onder de indruk ben ik van de self-efficacy van de leraren die ik ontmoette. De psycholoog Albert Bandura heeft decennia geleden de zelfeffectiviteits-theorie (self-efficacy) ontwikkeld. Zelfeffectiviteit is het vertrouwen van een persoon in de eigen bekwaamheid om met succes invloed uit te oefenen op zijn of haar omgeving. Finse leraren weten dat een leraar er enorm toe doet

In scholen, of het nu gaat om Finse of onze eigen scholen, waar hoge verwachtingen zijn ten aanzien de ontwikkeling van elk kind, en ook ten aanzien van de toegevoegde waarde van de leraar en de schoolleider, wordt vaak beter gepresteerd op alle doeldomeinen van onderwijs. Als de leraar zijn verwachtingen naar een kind te snel naar beneden bijstelt, wordt dat kind waarschijnlijk de kans ontnomen om zich naar vermogen te ontwikkelen. In Finland differentieert men met mate. De leraar zal samen met kinderen alles doen om een concreet omschreven basisniveau te bereiken. Dat gebeurt dan met wat we in vaktermen convergente differentiatie noemen. Bij convergente differentiatie richt de leraar zich op het bereiken van een set doelen door alle leerlingen. Zeer interessant in dit opzicht is de entreerede van Eddie Denessen bij de recentelijke aanvaarding van het hoogleraarschap aan de Universiteit Leiden. De moeite waard om te lezen. Het zet scherpe vraagtekens bij bijvoorbeeld de zon-maan-ster-aanpak binnen aanvankelijk leesonderwijs.

Terug naar de Finlandreis. Als je werkelijk op fysieke afstand staat, kan dat je blikveldveld op onderwijs in eigen land verscherpen. Ik realiseerde mij 100 km van de poolcirkel wat voor prachtig onderwijs wij in Nederland hebben. Hoe mooi en effectief de ontwikkeling van het primair onderwijs in Nederland veelal is. Dat mijn collega’s bij Optimus lerende professionals zijn, die weten dat ze door kennis en kunde en hun authentieke persoonlijkheid een enorm verschil kunnen maken voor de kinderen. Self-efficacy dus. En dan kom ik bij de titel van deze blog. De quote is van de helaas overleden Nieuw-Zeelandse onderwijskundige Graham Nuthall. Nuthall is de meest belangrijke onderwijsonderzoeker waar we nooit van hebben gehoord. Need I say more?

Over de auteur

Harrie van de Ven (1958, Helmond) is zijn loopbaan lang werkzaam in het onderwijs. Hij startte ooit als leraar op de basisschool. Harrie studeerde Pedagogiek en Onderwijskunde. Na een periode in de basisschool werkte hij ondermeer als procesmanager Weer Samen Naar School, Consultant en Trainer, directeur Magistrum, directeur Fontys Hogeschool Kind en Educatie, waarin ondermeer de 5 Fontyspabo’s zijn ondergebracht. Sinds september 2015 werkt Harrie weer in het basisonderwijs als bestuursvoorzitter van Optimus Primair Onderwijs. Circa elke twee weken is de nieuwe blogpost ook te volgen op Twitter.

Deel dit artikel