Toekomstbestendig onderwijs


Lezen 

De zomervakantie is voorbij. De kinderen en de collega’s zijn met elan begonnen aan wat ongetwijfeld een mooi onderwijsjaar zal gaan worden. Gisteren was ik op een van onze scholen en zag ik de kinderen van groep 3 bezig met het leren van nieuwe woordjes. Enthousiast en met glimmende gezichtjes vertelden ze over wat ze allemaal leren. Leren lezen is een van de mooiste en wonderlijkste onderdelen in de basisschool. Tijdens het aanvankelijk lezen ervaren kinderen elke dag weer dat ze een stapje verder komen. En dat motiveert hen enorm. Want dat is wat kinderen willen, vooruitkomen.

Lezen is een van de kernvaardigheden die we kinderen leren om zich goed voor te bereiden op de toekomst. Als je kunt lezen, heb je toegang tot informatie en kennis. De wereld wordt daarmee weer een stukje groter. Als kinderen niet goed genoeg leren lezen, is dat belemmerend voor hun ‘ in de wereld komen’. Daarom is het onze plicht om ervoor te zorgen dat ze het best mogelijke leesonderwijs krijgen. Lezen moet betekenisvol blijven voor kinderen. Daarom is het belangrijk om veel aandacht te besteden aan leesbeleving. Het is echter ook essentieel dat kinderen vlot leren lezen. Dat vraagt om inspanning, om leesmeters maken. Uiteraard is in het leesproces de kennis en kunde van de  leerkracht de belangrijkste schakel. Maar ook de ondersteuning door ouders thuis is niet uit te vlakken. De komende jaren besteedt Optimus veel aandacht aan het versterken van het leesonderwijs. Dat heeft alles te maken met het goed voorbereiden van de kinderen op de toekomst in een informatiemaatschappij.

21e eeuwse vaardigheden

Samen met ouders, kinderen en andere belanghebbenden vragen we ons met regelmaat af welke kennis en vaardigheden en attituden kinderen voor hun toekomst nodig hebben. Ons onderwijs moet zoveel als kan toekomstbestendig zijn. We mogen ons realiseren dat 65% van de kinderen in onze basisscholen later een beroep gaat uitoefenen dat nu nog niet bestaat. En wat te denken van de impact van robotisering en kunstmatige intelligentie? In het onderwijs gebruiken we vaak het begrip ‘ 21e eeuwse vaardigheden’. Veel van die vaardigheden werden overigens ook al in de 20e eeuw op school geleerd. Het is de vraag welke vaardigheden specifiek in de nabije toekomst noodzakelijk zijn.

De hoogleraar Paul Kirschner beschrijft in zijn recente en zeer lezenswaardige rapport (Het voorbereiden van leerlingen op (nog) niet bestaande banen) twee competenties die kinderen voor hun toekomst in ieder geval hard nodig hebben. De eerste is informatiegeletterdheid. Dan gaat het om het kunnen zoeken, beoordelen van kwaliteit en betrouwbaarheid en effectief gebruiken van informatie. De tweede is informatiemanagement. Het kunnen vastleggen, beheren en delen van informatie. Vooruit kunnen met rekenen, taal en lezen en beschikken over betekenisvolle algemene kennis blijft ook in de 21e eeuw cruciaal. We moeten deze onderwijsinhouden behouden en versterken in plaats van ze te relativeren onder het mom van dat alles wel opzoekbaar is op het web. Dat laatste zou een fatale misvatting over leren en onderwijzen zijn.

Onderwijs is van levensbelang

Het meest cruciaal in onderwijs nu en de toekomst is volgens mij dat kinderen leren zien wie ze zelf zijn, waar hun interesses en talenten liggen en dat ze een realistisch en positief zelfbeeld ontwikkelen. Gelukkig durven en kunnen zijn en respectvol kunnen omgaan en samenwerken met een ander, zijn levensvaardigheden die ieder kind op school moet kunnen oefenen.

Onderwijs is een vitale sector. Wat in scholen gebeurt is van levensbelang. De toekomst hangt ervan af. En dat is wat we ons iedere dag opnieuw zouden kunnen realiseren.

Over de auteur

Harrie van de Ven (1958, Helmond) is zijn loopbaan lang werkzaam in het onderwijs. Hij startte ooit als leraar op de basisschool. Harrie studeerde Pedagogiek en Onderwijskunde. Na een periode in de basisschool werkte hij ondermeer als procesmanager Weer Samen Naar School, Consultant en Trainer, directeur Magistrum, directeur Fontys Hogeschool Kind en Educatie, waarin ondermeer de 5 Fontyspabo’s zijn ondergebracht. Sinds september 2015 werkt Harrie weer in het basisonderwijs als bestuursvoorzitter van Optimus Primair Onderwijs. Circa elke twee weken is de nieuwe blogpost ook te volgen op Twitter.

Deel dit artikel