De school achter het nieuwe bordje

8 april 2020

In september van dit schooljaar is er een nieuw bordje komen te hangen aan de buitenmuur van basisschool De Wegwijzer in Grave. Het bordje markeert de afronding van een lange periode voorbereiden en vooral de officiële status als Jenaplanschool. Hoe kom je als school tot deze verandering en wat brengt het de leerlingen en leraren? Marina en Cor, juf en meester op Jenaplanschool de Wegwijzer, vertellen over deze grote, maar toch ook weer kleine en logische stap.

Het eerste zaadje werd gepland toen Ton Hovens de nieuwe directeur van de school werd. Het is alweer vele jaren geleden dat de directeur van de Lindekring in St. Agatha ook de Wegwijzer onder zijn hoedde nam. De Lindekring is van oudsher een Jenaplanschool, maar het was niet het doel van Ton om dit concept ook op de Wegwijzer neer te zetten. Wel viel het hem direct op dat de school wel wat weg had van een Jenaplanschool, zoals de gemengde groepen, ontstaan vanuit een kleiner leerlingenaantal, maar toch met de resultaten die de filosofie achter Jenaplan beoogt. Een jaar of drie, vier geleden stelde Ton toch eens de vraag hoe het team van de Graafse school tegenover dit onderwijsconcept stond. En langzaam begon affiniteit en enthousiasme te groeien. Niet in de laatste plaats bij de Medezeggenschapsraad van de school, die natuurlijk deze vernieuwing volledig hebben gesteund.

 

Met de neus in de boeken

In het schooljaar 2017/2018 is het hele team aan de opleiding voor Jenaplanstamgroepleider begonnen. Dit vraagt devotie, want hbo+, het gebeurt in eigen tijd en vraagt nog vele uren concentratie na een lange schooldag. Eensgezind zijn de leraren er enthousiast ingestapt, ervan overtuigd dat de principes van Jenaplan hun onderwijs zou kunnen versterken. De twee belangrijkste punten die hen toen en nu nog steeds zeer enthousiast maken, zijn:

 

  • Stamgroepen.

De leerlingen zitten met twee of meestal drie leerjaren samen. Deze constructie gaat uit van het leerling-gezel-meester-principe. Ieder kind bevindt zich ieder leerjaar in een andere rol en leert daardoor heel veel over sociale constructies. Bovendien appelleren die verschillende rollen aan verschillende stukken in een kind, hetgeen leidt tot sterke karaktervorming en zelfvertrouwen. Ook zie je dat kinderen veel zorgdragen voor elkaar.

  • Midden in de wereld staan.

Jenaplan geeft de ruimte om continu in te spelen om actualiteiten in de kleine wereld om het kind heen en in de grote wereld waarin we allemaal leven. Theorie wordt gekoppeld aan praktijk en dat maakt het interessanter en laat het goed landen. Methodes worden gebruikt, maar er wordt net zo makkelijk van de chronologie in die methode afgeweken als dat past bij het leven en de actualiteit.

 

Marina, groep 1-2-3, en Cor, groep 4-5, moeten toegeven dat die opleiding best zwaar was. “Na jaren van voor de klas staan moet je weer met je neus in de boeken,” zegt Cor. Zelfreflectie is een belangrijk onderdeel in die studie en dat is op de woensdagmiddag en avond, na een dag werken, soms best even pittig. De opleiding is afgesloten met het schrijven van een meesterstuk. Natuurlijk zijn ze ook blij dat ze de opleiding hebben gevolgd en die kans hebben gekregen. Nog blijer zijn ze dat ze nog meer mooie dingen zien gebeuren sinds de school bewust volgens Jenaplan georganiseerd is. Marina geeft aan dat ze de kinderen heeft zien groeien; zelfstandiger en meer behulpzaam heeft zien worden. Ook de zeer bewuste ruimte voor ontspanning en spel brengt de kinderen en stamgroepleiders veel.

 

Samenwerken

Uiteindelijk was de overgang niet eens heel groot, het ging vooral om theoretische onderbouwing en vergroot bewustzijn. Door de gemengde groepen was er al een stamgroeppricipe. De puntjes moesten nog wel op de “i” gezet worden. Zo zijn de rapporten duidelijk veranderd, kinderen worden hierin aan het woord gelaten. De leerlingen worden ook zeer nadrukkelijk betrokken bij veranderingen in de klas. Samenwerking is niet alleen belangrijk tussen de leerlingen en de leraren, en tussen de leerlingen onderling, maar ook tussen scholen. De Lindekring had natuurlijk al heel wat jaren ervaring in het Jenaplanonderwijs. Ton en ib’er Annie Wijnhoven namen die ervaring en de contacten mee naar de Wegwijzer. De teams werken geregeld samen om ervaringen uit te wisselen, te sparren en samen uitdagingen aan te gaan. Vooral tussen de leraren die voor dezelfde stamgroep staan is er veel uitwisseling, en niet alleen tussen de leraren. Zo schrijven de kinderen van groep 4-5 brieven aan elkaar en gaan ze in de toekomst een keer bij elkaars school op bezoek.

 

Verwondering

Wat opvalt tijdens ons gesprek is de grote gedrevenheid van Marina en Cor. Dit zijn mensen met heel wat onderwijservaring die zijn blijven leren en ontwikkelen. “Ik wou dat wat ik nu allemaal weet, dat ik dat wist toen ik net begonnen was,” aldus Cor. Nu geldt dat ongetwijfeld voor vrijwel alle leraren, wat zeg ik, voor alle professionals, maar Cor heeft met het Jenaplan zijn kijk op onderwijs en leerlingen echt mogen verscherpen. Je moet kinderen serieus nemen en dat komt nu heel duidelijk naar voren.

Marina heeft na anderhalf uur met elkaar in gesprek zijn, tot slot een zin die mij zeer raakt. Hoe prachtig zou het zijn als dat altijd de kern van onderwijs zou mogen zijn:

Je moet kinderen laten verwonderen

 

PS:

Zou je graag meer willen weten over het Jenaplanonderwijs, Marina en Cor raden je het volgende boek aan:

Jenaplan, school waar je leert samenleven, van Freek Velthausz en Hubert Winters

Ook is er een interessant filmpje te vinden van de Nederlandse Jenaplan Vereniging.


Geef het door