Kennisdeling iXperium Designteams

24 september 2018

Maandag 17 september organiseerden het team onderzoekers en mediamentoren onder leiding van Jacqueline Goedhart en onderzoeker Sandra de Koster het Community Event voor iXperium designteams in het basisonderwijs in de regio Arnhem en Nijmegen. Het ene designteam werkt al langer dan een jaar samen, een ander designteam is net gestart of moet nog gaan starten. De leden van de verschillende designteams presenteerden maandag de resultaten van hun team tot nu toe en deelden kennis en ervaringen. Zo werken zij samen aan de ontwikkeling van ict-rijk onderwijs wat recht doet aan verschillen tussen leerlingen. Zo ook het team van de Regenboog in Cuijk. 

 

 

Waar zijn de ixperium Designteams mee bezig?

Hoe zet je hoogbegaafde leerlingen weer aan?
Het designteam van de Regenboog gaat op zoek hoe ze hoogbegaafde leerlingen die ‘uit’ staan weer ‘aan’ kunnen zetten. Hoe krijgen de leerlingen weer eigenaarschap over hun leren, hoe krijgen de leraren weer eigenaarschap over hun rol en hoe kunnen de ouders hun rol pakken? Er zijn vragenlijsten opgesteld en groepsgesprekken gevoerd met de leerlingen. Deze leerlingen lopen cognitief voor op hun leeftijdsgenoten, maar ze hebben zich nooit hoeven inspannen om te leren. Het ging ze tot nu toe makkelijk af. Hoe kunnen ze leren leren en hoe geef je ze inzicht in hun eigen leerproces? En hoe krijg je inzicht in de invloed van je eigen handelen als leraar hierop. Een mooi proces wat we graag volgen.

Betekenisvol leren met chromebooks
De basisscholen Kleurrijk en de Driemaster hebben een aantal chromebooks in huis, maar hebben het idee dat ze die beter kunnen benutten. Het designteam heeft zich de vraag gesteld hoe ze de leraren van deze scholen kunnen helpen om met behulp van de chromebooks betekenisvolle ict-rijke leerarrangementen te ontwerpen. Twee leraren ontwikkelden een paar voorbeeldlessen. Daarbij kwam ook de vraag: wat is nou eigenlijk betekenisvol leren? Leraar Koen ontwikkelde een lessenserie waarbij leerlingen aan de slag gaan met verhoudingen, hoe maak je iets op schaal? Van ‘de ideale kamer’ op papier, alles in de juiste verhoudingen, tekenden de leerlingen hun droomkamer digitaal in Floorplanner en tot slot maakten ze hun kamer op schaal in karton. Het designteam maakt meer van dit soort lesarrangementen, die ze testen en evalueren. De collega’s in de school kunnen de lessen daarna gebruiken en zo ontdekken hoe ze betekenisvol en ict-rijk onderwijs kunnen geven.

Verbeter de transfer tussen school en praktijk
Het designteam van drie scholen van de Onderwijsspecialisten gaat aan de slag met de vraag hoe ict leraren en leerlingen in het speciaal onderwijs kan helpen om de transfer van dat wat de leerlingen leren in de klas naar dat wat ze doen in de praktijk te verbeteren. Vaak vinden leerlingen het lastig om dat wat ze op school hebben geleerd toe te passen, zoals klokkijken als ze met de bus reizen. Het designteam onderzoekt hoe digitale media de transfer kunnen verbeteren. Helpt bijvoorbeeld virtual reality hierbij of verstoort het juist? Wij zijn nieuwsgierig naar de uitkomsten van hun onderzoek.

Mediawijsheid in het Taalatelier
Het designteam van het JongLeren werkt op school met ateliers. Het designteam gaat aan de slag met de mediawijsheid van leerlingen. In het taalatelier van Maarten onderzoeken leerlingen of de informatie die ze vinden op het internet ook waar is. Daarnaast leren ze hoe ze informatie kunnen delen, bijvoorbeeld in een powerpoint of prezi en hoe ze kunnen samenwerken bij kennisdeling. Voor collega-leraren is het taalatelier inspirerend, zij kunnen zien hoe leerlingen digitale media gebruiken en kijken hoe ze dat in hun eigen atelier zouden kunnen toepassen. De lessen die door het designteam worden ontwikkeld komen in het portfolio van de school, de opbrengst blijft zo waardevol.

Inspirerend Maakonderwijs
Het designteam van de Pieter Brueghelschool wil maakonderwijs ontwikkelen. Ze hebben al enige tijd een lokaal voor maakonderwijs maar merkten dat het de leraren niet goed lukt om dit zinvol in te zetten in hun onderwijs. Het designteam ontwikkelt nu een didactiek en methodiek die je in maakonderwijs kunt gebruiken. In het voorjaar ging een groep leraren mee met de delegatie die vanuit het iXperium een bezoek bracht aan scholen in Denemarken. Daar zie je dat scholen een langere periode nodig hebben om maakonderwijs goed te implementeren in hun eigen onderwijs. De Pieter Brueghelschool trekt dan ook drie jaar uit om maakonderwijs goed vorm te gaan geven. Naast het designteam doet de school ook mee met het NRO-onderzoek Maakonderwijs.

Samen opleiden
Het designteam op OGO-school sbo de Windroos-Lindenholt gaat aan de slag met mediawijsheid. Vanuit het idee samen opleiden in de driehoek van school-opleiding-onderzoek nemen er ook studenten deel aan het team. Op basis van een leerling digitale geletterdheid gaat dit designteam aan de slag met het aanleren van de hiervoor benodigde vaardigheden bij leerlingen. Bijvoorbeeld: hoe zoek je bruikbare en betrouwbare informatie op internet en hoe kun je dit presenteren en delen. De school vindt het belangrijk om het aanleren van deze vaardigheden goed te koppelen aan het thematisch werken in het ontwikkelingsgerichte onderwijs.

Doorlopende leerlijnen
Het designteam van de Anne Frankschool heeft het hele proces van een designteam al een keer doorlopen. Ze werkten eerder al in het project iXpeditie Maatwerk. Vanuit dit project zijn ze gaan werken in ateliers, bijvoorbeeld rondom debatteren, programmeren of films maken. De focus van dit designteam ligt op het ontwikkelen van doorlopende leerlijnen, en dan met name op de vraag hoe leraren ict kunnen inzetten voor het recht doen aan verschillen tussen leerlingen, in verschillenden leerjaren. Wat mooi hoe de school zich verder ontwikkelt na hun deelname aan iXpeditie Maatwerk.

De onderzoeksvraag
Het designteam van de Klumpert werkt met de methode Da Vinci. Leerlingen vinden het lastig om een goede onderzoeksvraag op te zetten. Het designteam richt zich op de leraren: hoe kun je ict inzetten om leerlingen in de bovenbouw te helpen bij het gedifferentieerd verwerven van informatievaardigheden met gebruik van de Da Vinci methode en hoe kunnen leraren de leerlingen ondersteunen in dit proces? Het designteam is hier ruim een jaar mee bezig geweest en heeft onder andere een stappenplan opgeleverd dat de leraren handvatten biedt voor het begeleiden van leerlingen bij het ontwikkelen van informatievaardigheden. Binnenkort gaat het designteam evalueren en zullen de opgedane inzichten worden gepubliceerd.

Handige modellen

Na de presentaties van designteams gaf Pieter van Rooij een korte presentatie over modellen waar de iXperium designteams mee kunnen werken. Met het TPACK-model kun je bepalen wat de meerwaarde is van ict. Wat is de samenhang van leerinhoud, didactiek en technologie/ict. In het 6-fasenmodel krijg je ideeën hoe je ict ook kunt inzetten in je les. Gebruik het bijvoorbeeld niet alleen bij instructie maar ook bij evaluatie.

Het SAMR-model kijkt ook naar de meerwaarde van ict voor je les, de letters staan voor Substitution, Augmentation, Modification en Redefinition. Klinkt mooi maar wat is dat dan? Bij subsitution vervang je bijvoorbeeld een papieren boek door een digitaal boek (‘boek achter glas’) of een atlas door Google Earth. Leuk, maar eigenlijk verandert er niets wezenlijks. Is de leeractiviteit er dan beter van geworden? Ga je een stap verder naar augmentation dan kun je leerlingen bijvoorbeeld in Google Earth ook een digitale meetlat laten gebruiken. Bij modification laat je leerlingen ook ‘layers’ toevoegen of gebruik je satellietfoto’s.

Als je leerlingen dan ook een digitale tour laat maken, kom je bij lessen die je niet had kunnen geven zonder ict. De les wordt echt anders. In het SAMR-model ben je dan bij redifinition: je geeft een nieuwe definitie aan leren en lesgeven. De leden van de designteams gingen aan de slag met dit model. Aan de hand van een les uit hun eigen praktijk bedachten ze samen waar de les staat in het SAMR-model en met welke aanpassing je de les een stap verder in het model zou kunnen krijgen. Hierbij stelden ze ook steeds de vraag “Is het wenselijk om een stap verder te gaan?”.

Visie op gepersonaliseerd leren

Daarna gingen de deelnemers aan de slag met het kwadrantenmodel voor gepersonaliseerd leren met ict, “Waar zij staan we nu met onze differentiatie in het onderwijs?” Differentiatie wordt geven we in dit model weer als twee elkaar kruisende assen: de as ‘collectief belang’ versus ‘individueel belang’ die betrekking heeft op de inhoud van het leren, en de as ‘externe regie’ versus ‘eigen regie’, die gaat over de mate waarin leerlingen zelf kunnen bepalen hoe (wanneer, waar, met wie) ze leren. De deelnemers zochten eerst de positie van hun school op dit moment en daarna de plek in het kwadrant waar ze graag naartoe willen. Dit leverde een levendige discussie op over differentiatie, maar ook over het kwadrantenmodel zelf.

Het was een mooie eerste iXperium Community Event voor dit schooljaar. Dit smaakt naar meer.

Het volgende iXperium Designteams Community Event (primair onderwijs) is op 4 februari 2019. Ook scholen die overwegen om een disignteam te starten zijn dan van harte welkom!!

Bron: iXperium, Justine van den Berg


Geef het door